BRICS e a orde mundial: a visión crítica de Aníbal Garzón

Vivimos unha época de mudanzas xeopolíticas profundas, mais o relato dominante segue a filtrarse case sempre a través do prisma occidental. Mentres as potencias do norte global debaten sobre alianzas e sancións, no sur xorden plataformas que aspiran a reescribir as regras do xogo internacional. Un deses espazos é o bloque BRICS, e o sociólogo Aníbal Garzón o sitúa no centro do taboleiro: “BRICS. La transición cara un orden mundial alternativo” (Akal, 2024). A obra ofrece unha guía documentada para comprender como este grupo de economías emerxentes está a desafiar, sen estrépitos ideolóxicos, o monopolio da toma de decisións que durante décadas exerceu Estados Unidos.

O bloque, formado inicialmente por Brasil, Rusia, India, China e Suráfrica, creceu ata o dobre de estados membros con países como Exipto ou Indonesia, entre outros. Isto fai da alianza un obxecto de estudo importante e difícil de ignorar no panorama mundial actual.

O libro, de 256 páxinas, percorre a evolución dos BRICS desde a súa xestación ata a súa actual fase de madurez, con especial atención á ampliación de membros e á procura de mecanismos financeiros autónomos. Garzón, licenciado en Socioloxía e en Estudos Internacionais, cunha traxectoria de cooperación en África e América Latina, evita as simplificacións. Para el, os BRICS non constitúen un bloque homoxéneo nin exportan un modelo único, senón que operan como un “esquema híbrido e pragmático” onde caben realidades nacionais tan diversas como a chinesa, a rusa ou a surafricana. Esta pluralidade, lonxe de ser unha debilidade, é a súa principal ferramenta para construír unha orde multipolar sen caer no enfrontamento directo.

A estrutura do ensaio desprégase en oito capítulos que van desde a decadencia do mundo unipolar ata as propostas concretas para unha nova arquitectura financeira e monetaria. O autor subliña que o bloque non se limita a ser un club comercial; é tamén un actor xeopolítico con capacidade de influír nas axendas globais, especialmente nas relacionadas co cambio climático, as reformas do Fondo Monetario Internacional e a mediación en conflitos rexionais. A obra dedica un capítulo enteiro a Occidente, porque, como advirte Garzón, “se non poñemos atención aos BRICS, non entenderemos os cambios que se están producindo hoxe no mundo”.

O contexto no que emerxe este libro é crucial. Coa guerra en Ucraína, as tensións no estreito de Taiwán e a reconfiguración das cadeas de subministración, a demanda de alternativas á hexemonía do dólar cobra unha urxencia inesperada. Garzón non oculta as contradicións internas do grupo, pero insiste en que o seu valor estratéxico radica en ofrecer un contrapeso ás políticas imperialistas sen caer na retórica da Guerra Fría.

Desde unha perspectiva formal, o volume pertence á colección “A fondo” de Akal e está redactado cun estilo accesible pero rigoroso, sen concesións ao sensacionalismo. A tese central é que a transición actual non está escrita de antemán: pode derivar cara a unha gobernanza máis democrática e plural ou repetir os erros do pasado. Garzón aposta por que os BRICS sexan un laboratorio de cooperación Sur-Sur, aínda que avisa de que o camiño está cheo de atrancos, desde as diverxencias internas ata a presión exterior.

O libro convida, en definitiva, a mirar o mapa sen os anteollos occidentais, un exercicio incómodo pero necesario para quen queira entender o século que vén. A obra non é un panfleto nin unha apoloxía; é unha ferramenta para comprender as dinámicas dun mundo en reconfiguración, onde as voces do sur global reclaman un espazo que ata agora lles fora negado.

Fontes:

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *