Como a monetización do odio rompeu o debate público na era das plataformas

O ensaio “La viralidad del mal. Quién ha roto internet, a quién beneficia y cómo vamos a arreglarlo”, publicado por Descontrol Editorial no ano 2024, constitúe unha análise detallada sobre a deterioración da conversa cidadá no ámbito dixital e o papel determinante das grandes corporacións tecnolóxicas neste proceso. A obra, asinada polo colectivo Proxecto UNA, insírese nun contexto histórico marcado pola reconfiguración do espazo público arredor das redes sociais e o afianzamento do chamado capitalismo de plataformas. Neste escenario, as compañías coñecidas como Big Tech adoptaron estratexias de negocio que, baixo unha aparente neutralidade algorítmica, priorizan contidos de alta carga emocional para maximizar o tempo de permanencia das persoas usuarias e, en consecuencia, os ingresos publicitarios. A lóxica da atención favorece especialmente os discursos da extrema dereita, mentres que os contidos centrados na defensa dos dereitos humanos e do medio ambiente tenden a quedar invisibilizados.

A investigación de Proxecto UNA detense na figura dos chamados “monetizadores do odio”, perfís que obteñen rendemento económico mediante a creación e difusión de discursos de confrontación, acoso ou desinformación. A tese central do libro sostén que a arquitectura dos algoritmos de plataformas como X, YouTube ou TikTok non só permite, senón que incentiva a viralización deste tipo de contidos por riba doutros máis reflexivos. Estas mensaxes encaixan coa lóxica de maximización do impacto dixital e contribúen a desprazar outras propostas centradas no interese colectivo. Esta dinámica xera un embude de radicalización que adoita beneficiar especialmente as narrativas da extrema dereita global, que empregan con eficacia estas dinámicas para normalizar postulados que, no debate tradicional, atoparían maior resistencia.

Desde unha perspectiva económica e xeopolítica, o ensaio sitúase nun contexto de crecente tensión entre os estados democráticos e o poder exercido de facto polas grandes plataformas. Decisións recentes de empresas como Meta e X, como a redución dos programas de verificación de contidos ou a flexibilización das políticas contra o discurso de odio, responden a un cálculo de rendibilidade. A economía da atención actúa como motor deste fenómeno: os contidos máis confrontantes e simplificadores xeran máis interaccións, consolidando un modelo no que as narrativas da extrema dereita resultan especialmente beneficiadas, mentres que outras visións quedan relegadas.

O impacto no mundo físico constitúe outro dos eixes do ensaio. Proxecto UNA subliña que a violencia verbal no ámbito dixital non queda illada nunha burbulla virtual, senón que lexitima e precede agresións reais contra colectivos vulnerables. O libro documenta a relación entre os discursos de odio dirixidos ao colectivo LGTBIQ+ ou ás persoas migrantes e o aumento das denuncias por delitos de odio no Estado español. Esta análise coincide con informes da FELGTBI+ (Federación Estatal LGTBI+), que alertan dun incremento da actividade de contas automatizadas dedicadas á difamación e ameaza destas minorías.

A pesar do diagnóstico severo sobre a ruptura da internet orixinal, o libro mantén unha vontade construtiva e propositiva. O colectivo Proxecto UNA, que opera baixo o anonimato (para protexerse das represalias dos axentes que analiza, para demostrar que existen formas de existir en internet sen cultivar unha marca persoal, e poñer o proxecto colectivo por encima da individualidade) propón ferramentas prácticas para frear esta dinámica. Entre elas destacan a desmonetización do contido violento mediante presión ás empresas anunciantes, o boicot a plataformas que incumpran estándares democráticos e a creación de comunidades dixitais baseadas no coidado colectivo. Reivindícase así a capacidade de acción da cidadanía para promover contidos centrados no ben común fronte á lóxica dominante das plataformas.

En definitiva, “La viralidad del mal” preséntase como un ensaio fundamental para comprender o estado actual da comunicación global. Cun estilo que combina rigor analítico e vocación divulgativa, Proxecto UNA revela as dinámicas que converteron internet, unha ferramenta que orixinalmente foi un lugar de encontro e coñecemento, nun espazo profundamente condicionado polos intereses económicos das grandes tecnolóxicas. O seu valor reside tanto na identificación de responsabilidades como na proposta de vías para recuperar un debate público baseado na razón, na empatía e na defensa do interese colectivo.

Recursos

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *