O libro El lawfare. Golpes de Estado en nombre de la ley, da politóloga Arantxa Tirado Sánchez, publicouse en 2021 como unha análise da estratexia coa que se socavan gobernos de esquerdas a través dos tribunais e sen necesidade de tanques. A obra responde a unha realidade concreta: a chegada ao poder en América Latina de gobernos de esquerdas desde finais do século XX conformou un mapa xeopolítico adverso aos intereses público-privados estadounidenses na rexión. Para alterar esa correlación de forzas entrou en escena o lawfare, un mecanismo aparentemente democrático e axustado a dereito que busca minar o poder, a imaxe e as posibilidades de reelección dos líderes da esquerda.
Tirado, doutora en Relacións Internacionais pola Universitat Autònoma de Barcelona e investigadora do Centro Estratéxico Latinoamericano de Xeopolítica, sitúa o lawfare, ou guerra xudicial, como unha estratexia de carácter militar encadrada na guerra híbrida. A combinación de operacións xudiciais, mediáticas, políticas e económicas persegue a reconfiguración da xeopolítica ante calquera desviación dos intereses neoliberais. A diferenza dos golpes clásicos, que impedían á esquerda gobernante desplegar a súa axenda usurpando o poder mediante a violencia, o lawfare exerce esa mesma función amparándose na legalidade e mantendo as aparencias democráticas.
A investigación ten un obxectivo declarado: demostrar que o lawfare é unha arma ao servizo da reconfiguración da correlación de forzas no sistema internacional de posguerra fría, na que Estados Unidos ve declinar a súa hexemonía. O libro, centrado na rexión de América Latina e o Caribe, analiza, entre outros, os casos de Lula da Silva en Brasil e o de Rafael Correa en Ecuador. Móstrase como ante calquera tentativa de cambio social para mellorar a vida da poboación aparece a estratexia do lawfare, apoiada polos medios de comunicación, para pór o freo e eliminar do poder a quen pretenda tomar medidas que ameacen os intereses estadounidenses.
A análise advirte de que esta ameaza non se limita ao territorio latinoamericano, que actúa como laboratorio de probas. Unha vez confirmada a eficacia desta ferramenta, o libro pregunta que impide aplicarla noutros países, e sinala que hai indicios próximos que apuntan nesa dirección.
A obra publicouse nun contexto de crecente preocupación pola inxerencia estadounidense nos procesos electorais latinoamericanos. Así, o lawfare pode considerarse como unha actualización da doutrina Monroe adaptada ás dinámicas xeopolíticas actuais, na que Washington busca consolidar a súa área de influencia directa ante a percepción dun declive como potencia hexemónica.
Fontes
Tirado, A., Akal. (2021). El lawfare. Golpes de Estado en nombre de la ley. https://www.akal.com/libro/el-lawfare_51473/
Crítica Jurídica. (2022). El lawfare. Golpes de Estado en nombre de la ley (reseña de Érika García Landeros). http://www.criticajuridica.org/index.php/critica_juridica/article/download/687/718/1418
Economistas sin Fronteras. (2021). El Lawfare: Golpes de Estado en nombre de la ley – Arantxa Tirado (reseña de Jorge García Ruiz). https://ecosfron.org/el-lawfare-golpes-de-estado-en-nombre-de-la-ley-arantxa-tirado/
RTVE. (2021). Arantxa Tirado: “El ‘caso Lula’ ha sido un ejemplo de lawfare, una guerra jurídica”. https://amp.rtve.es/noticias/20210424/arantxa-tirado-caso-lula-sido-ejemplo-lawfare-guerra-juridica/2087587.shtml
