O novo imperialismo de David Harvey: unha clave para entender o mundo actual

O libro «O novo imperialismo» de David Harvey xurdiu como resposta directa á invasión de Iraq por parte dos Estados Unidos, co obxectivo de desvelar as verdadeiras motivacións daquela acción militar máis alá das explicacións oficiais. Desde unha perspectiva de longa duración, Harvey sitúa estes feitos como un episodio máis dunha loita iniciada décadas atrás polos Estados Unidos para manter a súa hexemonía global.

En marzo de 2003, sendo presidente George W. Bush, os Estados Unidos iniciaron a invasión de Iraq. Segundo o Dereito Internacional, esta operación foi ilegal, xa que non contaba coa autorización do Consello de Seguridade da ONU. A escusa oficial foi a negativa de Iraq a desfacerse das armas de destrución masiva que, segundo o Goberno estadounidense, posuía. Porén, esta acusación nunca foi demostrada, o que deixou a operación militar sen unha xustificación legal sólida. A pesar de todo, os Estados Unidos nunca foron sancionados pola súa violación do Dereito Internacional.

Como resposta a estes acontecementos, ese mesmo ano Harvey publica «O novo imperialismo». Nas súas páxinas comeza explicando o interese fundamental dos Estados Unidos por controlar Oriente Próximo, unha rexión clave para dominar a industria e os fluxos do petróleo a nivel mundial. Harvey formula unha pregunta incómoda: «Que mellor medio podería empregar os Estados Unidos para eludir a competencia e asegurar a súa posición hexemónica que controlar o prezo, a produción e a distribución do recurso económico clave do que dependen os seus competidores? E que mellor medio que aquel co que segue sendo todopoderoso, o militar? Os exércitos móvense con petróleo». Esta intervención sería unha máis das múltiples accións intervencionistas emprendidas por Washington para soster o seu predominio. Pero Harvey non se limita a esta análise conxuntural; realiza un percorrido histórico polo poder estadounidense desde os seus inicios, sinalando os seus momentos de debilidade e as respostas do país para superalos.

Cómpre destacar que a administración Bush estivo fortemente influenciada polo «Project for the New American Century», un think tank con sede en Washington D.C. que, baixo a premisa de que o século XX fora o «século estadounidense», buscaba manter a hexemonía dos Estados Unidos en todos os ámbitos durante o século XXI. Unha das principais ameazas para esta hexemonía a comezos de século foi a progresiva alianza que se estaba a forxar entre Alemaña, Francia, Rusia e China. Neste contexto, as ocupacións de Afganistán (motivada polo 11-S) e, máis tarde, de Iraq proporcionaban aos Estados Unidos un enclave estratéxico no eixe euroasiático.

A lóxica descrita por Harvey permite interpretar conflitos máis recentes. O actual enfrontamento con Irán, situado estratexicamente entre Iraq e Afganistán, supón esta vez un rival militar con capacidade real de defensa. Así mesmo, o papel dos EEUU na guerra de Ucraína formaría parte dunha estratexia iniciada tras a caída da URSS en 1991 que buscaría «o avance xeopolítico dos Estados Unidos cara ao territorio da antiga URSS, así como cara ao que fora a esfera de influencia soviética». Este conflito, caracterizado pola falta de diplomacia e unha aposta belicista por parte da Unión Europea, influenciada pola OTAN, que está dominada polos Estados Unidos, serviría para romper a alianza entre a Unión Europea e Rusia. Como revés, as sancións a Rusia contribuíron a fortalecer a súa alianza con outras potencias, especialmente con China. A isto súmanse a captura de Nicolás Maduro (presidente de Venezuela) en xaneiro de 2026 e o aumento das accións contra Cuba nun claro intento dos Estados Unidos por eliminar toda disidencia antiimperialista.

«O novo imperialismo» senta as bases para entender con perspectiva a política exterior estadounidense. Unha obra fundamental para achegar ao público estes complexos procesos, que se levan a cabo sen o consentimento democrático da cidadanía e que responden ao obxectivo de manter a hexemonía de certas elites no taboleiro global.

Fontes:

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *